مهاوى دركات جحيم وسربلندى به نيل درجات عاليهء جنّات نعيم است ؛ « فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَمَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ » « 1 » . وبر متيقّظ آگاه پوشيده نيست كه طلب امن از تشويه وتقبيح ، بعد از وصف حقّ - سبحانه وتعالى - به اظهار جميل وستر قبيح ، رمز واشاره به اين معنى است كه هر گاه منعم حقيقي - جلّت نعماؤه - در دنيا ، حُسن كردار بندگان ، بر سُكّان ملأ أعلى آشكار گردانيده ، زشتى اعمال ايشان را به پردهء لطف نهاني پوشيد ، اميد آن است كه در عقبا ، حسن خلقت ايشان را به آتش قهر وسخط ، به زشتى مبدّل نساخته ، از خزانهء واسعهء جود وكرم ، حُلَل ايمان وحُلىّ احسان بخشد ؛ پس بايد كه همواره كف تضرّع وسؤال به درگاه حضرت ذي الجلال ، به درخواست اين مقصد ارجمند ممدود ، وپيوسته آرزوى حصول اين مدّعا در مظانّ أجابت دعا ، صدر الصدور صحايف آمال وقصود بوده باشد ، ليكن چون انبساط اشعّهء أنوار أجابت وقبول ، بر صفحات وجوه مطالب وسُؤول ، « 2 » موقوف به تخليهء باطن از اقذار مهلكات رذايل وتحليهء آن به زيور منجيات فضايل وتطهير ظاهر از ادناس قبايح اعمال وتزيين آن به محامد آثار ومحاسن افعال است وانطباع صور اين مقدّمات در مرآت حصول ، موقوف به مجاهده ومخالفت نفس امّاره ومباغضت ومعادات اين خدّاعهء غرّاره است ، ( لاجرم بايد كه جويندگان طريق فوز ونجات در جميع أطوار وحالات ، احتراز از بغى اين عدوّ قوىّ ) « 3 » وفريب اين غَرور غوىّ نموده ، همّت بر مجاهده ومدافعهء آن ، كه أفضل اقسام جهاد است گمارند ؛ چنانچه از حضرت خاتم أنبيا « 4 » وسيّد اصفيا صلى الله عليه وآله مروى است كه آن حضرت فرمود : أَفْضَلُ الْجِهَادِ مَنْ جَاهَدَ نَفْسَهُ الَّتِي بَيْنَ جَنْبَيْهِ « 5 » : بهترين جهادها جهاد كسى

--> ( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 185 . ( 2 ) . « ب » : سؤال . « الف » : سؤل . ( 3 ) . ما بين دو پرانتز در نسخهء « ب » موجود نيست . ( 4 ) . « ب » : الأنبياء . ( 5 ) . الأمالي صدوق ، ص 466 ؛ معاني الأخبار ، ص 160 ؛ روضة الواعظين ، ج 2 ، ص 420 ؛ مشكاة الأنوار ، ص 245 ؛ وسائل الشيعة ، ج 15 ، ص 163 ؛ بحار الأنوار ، ج 67 ، ص 65 .